Nederlandse professor zet vraagtekens bij gemeentelijke herindeling

Professor Arthur Edwards heeft in een interview zijn vraagtekens gezet bij de gemeentelijke herindeling in Albanië. Volgens hem kan deze nieuwe herindeling grote gevolgen hebben voor de legitimiteit en de participatie van burgers bij de nieuwe gemeenten. Professor Edwards werkt op de Erasmus Universiteit Rotterdam en is in binnen- en buitenland een autoriteit op het gebied van lokaal bestuur. Edwards heeft zich gespecialiseerd in e-democracy, e-participation and e-parliaments.

De professor stelt dat een dergelijke schaalvergroting tot een lagere opkomst leidt. Volgens hem wijst internationaal onderzoek op een structureel effect. Ook merkt Edwards op dat ander negatief effect is dat individuele raadsleden meer burgers moeten bedienen. Door de vergrote afstand neemt de toegankelijkheid van het lokale bestuur voor de burgers af.

Het is het niet de eerst dat het minister Cuci op kritiek komt te staan. Maar dat nu een toonaangevende Nederlandse professor zijn vraagtekens zet bij deze hervorming kan worden gezien als een nieuwe tegenslag voor de ondersteuning van deze gemeentelijke herindeling.

Hieronder volgt het volledige interview:

Wat voor invloed heeft een herindeling, die zo drastisch is als in Albanië, voor de legitimiteit van een gemeente?

Onderzoek naar de effecten van herindeling voor democratische legitimiteit geeft een gemengd beeld te zien. Dit is afhankelijk van welke maatstaven worden aangehouden. Wordt onder democratie vooral het aspect ‘politieke vertegenwoordiging’ verstaan, dan zijn de effecten negatief. Zo leidt schaalvergroting tot een lagere opkomst bij verkiezingen. Of dit een structureel effect is (voortvloeiend uit schaalvergroting)  of een tijdelijk effect (vanwege een negatieve houding van bewoners tegenover de herindeling die later weer kan wegebben) is echter helemaal niet helemaal duidelijk. Internationaal onderzoek wijst op een structureel effect, maar niet in alle onderzochte landen in gelijke mate. Een ander negatief effect is uiteraard dat individuele raadsleden meer burgers moeten bedienen. Door de vergrote afstand neemt de toegankelijkheid van het lokale bestuur voor de burgers af.

Wat voor invloed heeft een dergelijke herindeling op de participatie van inwoners bij de lokale overheid?

Als onder legitimiteit (ook) wordt verstaan participatie en dienstverlening  dan is het beeld gemengder. Dat brengt ons bij jouw tweede vraag.

Ook hier lijkt een negatieve relatie te bestaan, maar voor lokale participatie geldt dat die beinvloed kan worden door ‘flankerend gemeentelijk beleid’. (Opkomst bij verkiezingen is veel moeilijker te beinvloeden door gemeenten). Zo kunnen dorpsverenigingen een grotere rol gaan spelen. De nieuw gevormde gemeente zou hier positief mee moeten omgaan.

Heeft u een advies voor de Albanese overheid om het deficit van de herindeling te voorkomen dan wel te verzachten?

Dit brengt ons dus tot de belangrijkste aanbeveling. Voer in de nieuw gevormde gemeente een bewust ‘ flankerend’ beleid gericht op stimulering van burgerparticipatie. Stimuleer dorpsverenigingen, stimuleer eigen initiatieven van burgers, zorg voor mogelijkheden voor burgerparticipatie in beleidsplannen, en stimuleer dit, zorg ervoor dat die burgerparticipatie ook effecten heeft op de politieke besluitvorming en communiceer dit naar de bevolking etc.

Advertenties